راهنمای خرید دستکش عایق برق از کلاس ۰۰ تا ۴
تجربهای که در پروژهها بارها تکرار میشود بیشتر حوادث برقگرفتگی که در کارگاهها و پروژهها میبینیم، از ندانستن نمیآید؛ از دستکم گرفتن خطر میآید. خیلی وقتها برقکار فکر میکند دستکشی که ظاهرش سالم است، هنوز هم عایق است. یا دستکشی که سالها در انبار مانده، چون استفاده نشده، امن است. اما واقعیت بازار برق این است: کوچکترین ترک یا نشتی روی دستکش عایق، یعنی صفر شدن ایمنی. در این راهنما قرار نیست شعار بدهیم. خیلی ساده و کاربردی بررسی میکنیم:
دستکش عایق برق دقیقاً چه تفاوتی با دستکش معمولی دارد؟
کدام کلاس برای چه کاری واقعاً مناسب است؟
چطور انتخاب اشتباه، هم پول و هم جان را به خطر میاندازد؟
دستکش عایق برق چه فرقی با دستکش معمولی دارد؟
دستکش عایق برق فقط یک دستکش لاستیکی ضخیم نیست. این دستکشها از ترکیبات خاص دیالکتریک ساخته میشوند؛ موادی که ساختارشان اجازه عبور جریان الکتریسیته را نمیدهد. نکتهای که کمتر به آن توجه میشود این است که: این دستکشها عمر مفید دارند، به شرایط نگهداری حساساند، و بدون تست و بررسی، قابل اعتماد نیستند. یک نکته مهم که معمولاً در کلاسهای تئوری گفته نمیشود:
دستکش عایق برق آخرین خط دفاع است؛ نه مجوز بیاحتیاطی.
کلاس بندی دستکش برقکاری
| کلاس دستکش | محدوده کاربرد | مناسب چه کاری است؟ |
|---|---|---|
| کلاس ۰۰ | ولتاژ پایین | برقکاری ساختمان و تابلو برق خانگی |
| کلاس ۰ | فشار ضعیف | تابلوهای صنعتی سبک و کارخانهها |
| کلاس ۱ و ۲ | ولتاژ متوسط | پست برق و صنایع سنگین |
| کلاس ۳ و ۴ | فشار قوی | نیروگاهها و خطوط انتقال برق |
اگر بین دستکش ضد برق ریجلتکس کلاس ۰۰ و ۰ مردد هستید، معمولاً کلاس ۰ انتخاب امنتری است؛ کمی ضخیمتر، اما با حاشیه امنیت بیشتر.
آیا دستکش عایق برق نو همیشه ایمن است؟
نه لزوماً. حتی دستکش نو هم ممکن است:
در حملونقل آسیب دیده باشد،یا بهدرستی نگهداری نشده باشد. به همین دلیل، قبل از استفاده نباید فقط به «نو بودن» اعتماد کرد.
تست باد (Air Test) را جدی بگیرید
قبل از هر بار استفاده از دستکش عایق برق، یک بررسی ساده اما حیاتی انجام دهید.
دهانه دستکش را کمی تا بزنید تا هوا داخل آن حبس شود، سپس با فشار ملایم دستکش را بررسی کنید.
اگر احساس کردید هوا خارج میشود یا تغییر شکل غیرعادی دیدید، دستکش نشتی دارد و استفاده از آن خطرناک است.
این تست چند ثانیه بیشتر وقت نمیگیرد، اما میتواند جلوی یک حادثه جدی را بگیرد.
چرا دستکش چرمی محافظ، نان شب برقکار است؟
دستکشهای عایق برق در برابر لبههای تیز، سیمهای مسی و سینی کابلها بسیار آسیبپذیرند.
یک خراش کوچک کافی است تا خاصیت عایق از بین برود.
به همین دلیل، استفاده از دستکش چرمی محافظ (Overglove) روی دستکش عایق:
- عمر دستکش را چند برابر میکند،
- از آسیب فیزیکی جلوگیری میکند،
- در عمل، هزینه شما را کاهش میدهد.
اشتباهاتی که در بازار ایران زیاد دیده میشود
اینها اشتباهاتی هستند که بارها در پروژهها تکرار شدهاند:
- خرید صرفاً بر اساس قیمت و بیتوجهی به استاندارد
- استفاده نکردن از پودر تالک یا دستکش نخی زیرساز (تعریق بالا میرود و پوست آسیب میبیند)
- تا کردن یا فشار دادن دستکش زیر ابزار و وسایل
هرکدام از این موارد میتواند باعث از بین رفتن خاصیت عایق شود، حتی اگر دستکش ظاهراً سالم باشد.
نگهداری و زمان تعویض دستکش عایق برق
دستکش عایق برق باید:
- دور از نور مستقیم خورشید نگهداری شود،
- در معرض گرما و مواد شیمیایی نباشد،
- و بدون تاخوردگی یا فشار باقی بماند.
- مشاهده ترک، نشتی هوا یا پایان اعتبار تست، نشانه واضح زمان تعویض است.
هنگام خرید دستکش عایق برق به چه نکاتی توجه کنیم؟
قبل از خرید، این موارد را حتماً بررسی کنید:
کلاس متناسب با نوع کار
استاندارد معتبر
سایز مناسب دست
سلامت ظاهری وضعیت تست دیالکتریک
در بازار ایران، برندهایی مثل سکورا و ریجلتکس بهدلیل کیفیت و رعایت استانداردها شناختهشدهتر هستند؛
با این حال، انتخاب کلاس درست و سلامت دستکش همیشه از نام برند مهمتر است.
پرسشهای متداول
آیا تست باد باید هر بار انجام شود؟
بله. تست باد یک بررسی سریع و ضروری است و بهتر است قبل از هر بار استفاده انجام شود.
دستکش چرمی محافظ جایگزین دستکش عایق برق است؟
خیر. دستکش چرمی فقط محافظ فیزیکی است و خاصیت عایق ندارد. این دو باید با هم استفاده شوند.
هر چند وقت یکبار باید دستکش عایق برق را تعویض کرد؟
زمان تعویض به شرایط استفاده و نگهداری بستگی دارد، اما هرگونه ترک، نشتی یا پایان اعتبار تست نشانه تعویض است.
از چه برندی دستکش عایق برق بخریم؟
در حال حاضر، برندهایی مانند سکورا (SECURA) و ریجلتکس (REGELTEX) بهدلیل کیفیت ساخت، شفاف بودن کلاسبندی و استفاده در پروژههای صنعتی و ساختمانی، شناختهشدهتر هستند.
