تفاوت ماسک N95، FFP2 و FFP3 چیست؟ راهنمای جامع رمزگشایی کدهای روی ماسک تنفسی
چرا دانستن استانداردهای ماسک تنفسی حیاتی است؟
ریه انسان فیلتر ندارد! ذرات ریزتر از ۲.۵ میکرون میتوانند مستقیماً وارد جریان خون شوند. در محیطهای صنعتی، گرد و غبار ناشی از برش سنگ، چوب، یا فلزات میتواند باعث بیماریهای جبرانناپذیری مثل “سیلیکوزیس” یا “آسم شغلی” شود.
انتخاب اشتباه ماسک (مثلاً استفاده از ماسک پرستاری ساده برای کارگاه نجاری) دقیقاً مثل این است که در یک کارگاه پرخطر ساختمانسازی باشید اما به جای لباس کار صنعتی و مقاوم، با لباس معمولی کار کنید! هر استاندارد برای سطح خاصی از خطر طراحی شده است.
نبرد استانداردها: آمریکا (NIOSH) در برابر اروپا (EN)
تفاوت اصلی نامگذاریها به جغرافیای آنها برمیگردد. بیایید یکبار برای همیشه این موضوع را روشن کنیم:
۱. استاندارد آمریکایی (NIOSH 42 CFR 84)
آمریکاییها ماسکها را بر اساس “مقاومت در برابر روغن” و “درصد فیلتراسیون” طبقهبندی میکنند:
- سری N (Not Oil Resistant): در برابر ذرات روغنی مقاوم نیستند. فقط برای گرد و غبار جامد و ذرات بیولوژیکی (ویروس) مناسباند. معروفترین عضو این خانواده N95 است که حداقل ۹۵٪ ذرات معلق را فیلتر میکند.
- سری R (Resistant to Oil): تا ۸ ساعت در برابر ذرات روغنی مقاومت دارند.
- سری P (Oil Proof): کاملاً ضد روغن هستند (مثل P100) و عمر طولانیتری در محیطهای نفتی دارند.
۲. استاندارد اروپایی (EN 149:2001)
اروپا از سیستم FFP (Filtering Face Piece) استفاده میکند. این استاندارد در تفاوت ماسک N95 و FFP2 کمی سختگیرانهتر است و علاوه بر فیلتراسیون، نرخ نشتی هوا از کنارههای صورت را هم اندازه میگیرد:
- FFP1: فیلتراسیون ۸۰٪ (برای گرد و غبار غیر سمی، درشت و کارهای نظافتی).
- FFP2: فیلتراسیون ۹۴٪ (بسیار نزدیک به N95، مناسب برای محیطهای صنعتی متوسط و جلوگیری از ویروسها).
- FFP3: فیلتراسیون ۹۹٪ (قویترین نوع، برای ذرات سمی، آزبست، پشم شیشه و فلزات سنگین).
جدول مقایسه دقیق: N95 یا FFP2 یا FFP3؟
برای اینکه تصمیمگیری برایتان راحت شود، در جدول زیر ویژگیهای فنی هر کدام را مقایسه کردهایم:
| ویژگی | ماسک N95 | ماسک FFP2 | ماسک FFP3 | ماسک KN95 |
|---|---|---|---|---|
| استاندارد مرجع | آمریکا (NIOSH) | اروپا (EN149) | اروپا (EN149) | چین (GB2626) |
| حداقل فیلتراسیون | ۹۵٪ | ۹۴٪ | ۹۹٪ | ۹۵٪ |
| نشت به داخل | تست نمیشود | حداکثر ۸٪ | حداکثر ۲٪ | حداکثر ۸٪ |
| کاربرد اصلی | بیمارستان، نجاری | ساختمانی، جوشکاری | آزبست، مواد شیمیایی جامد | عمومی |
ماسک سوپاپدار یا بدون سوپاپ؟ مسئله این است!
آیا ماسک سوپاپدار ایمنتر است؟ یک باور غلط وجود دارد که سوپاپ فیلتر قویتری است. در واقع، سوپاپ پلاستیکی روی ماسک صرفاً دریچهای یکطرفه برای خروج هوای گرم بازدم شماست تا صورتتان عرق نکند و عینکتان بخار نگیرد.
- چه زمانی نخریم؟ اگر بیمار هستید یا در محیط استریل کار میکنید، نباید از ماسک سوپاپدار استفاده کنید؛ چون بازدم شما محیط را آلوده میکند.
- چه زمانی بخریم؟ برای کارگران صنعتی که ۸ ساعت کار مداوم فیزیکی دارند، سوپاپ حیاتی است. دقیقاً مانند اهمیت راحتی و ارگونومی در کفش ایمنی که از خستگی پا جلوگیری میکند، سوپاپ ماسک هم از خستگی تنفسی و گرمازدگی جلوگیری میکند.
کدام ماسک برای چه شغلی مناسب است؟
۱. کاربرد ماسک FFP1
این ماسک برای محیطهایی با گرد و غبار کمخطر و ذرات درشت مثل نظافت انبار، گرده گیاهان یا کار با گچ و سیمان در فضای باز مناسب است.
۲. کاربرد ماسک N95 و FFP2
تفاوت ماسک N95 و FFP2 در استاندارد طلایی برای اکثر صنایع همین دسته است. اگر در محیطهای زیر کار میکنید، حتماً این ماسکها را انتخاب کنید:
- برشکاری چوب، MDF و نجاری
- ساختمانسازی، تخریب و بتنریزی
- بیمارستانها (جلوگیری از انتقال آنفولانزا و کرونا)
- کارخانجات نساجی و ریسندگی
۳. کاربرد ماسک FFP3
این ماسک بالاترین سطح حفاظت (High Efficiency) را دارد و معمولاً گرانتر است. استفاده از آن برای موارد زیر الزامی است:
- کار با پشم شیشه و عایقهای حرارتی
- برشکاری سنگهای حاوی سیلیس و گرانیت
- جوشکاری فلزات خاص (سرب و آرسنیک)
- کار در داروسازی و کار با پودرهای شیمیایی
نکته مهم: در محیطهای پر سر و صدا مثل سنگبری، استفاده همزمان از گوشی ایمنی در کنار ماسک FFP3 برای حفظ سلامت کامل الزامی است.
نکات کلیدی در خرید و نگهداری
- تاریخ انقضا: ماسکها هم تاریخ انقضا دارند! معمولاً ۳ تا ۵ سال پس از تولید، بار الکتریکی ساکن لایههای میانی تخلیه شده و فیلتراسیون کاهش مییابد.
- تست نشتی (Fit Test): تفاوت ماسک N95 و FFP2 اینجا تفاوتی ندارد چون گرانترین ماسک دنیا هم اگر روی صورت شما کیپ نشود، بیفایده است. هوا همیشه راحتترین مسیر را انتخاب میکند. اگر بین ماسک و صورت شکاف باشد، هوا از آنجا وارد میشود نه از فیلتر.
- ریش و سبیل: متاسفانه موی صورت باعث نشتی شدید میشود. اگر ریش دارید، کارایی ماسکهای N95 و FFP2 تا ۵۰٪ افت میکند.
- علامت NR و R: اگر روی ماسک FFP2 عبارت NR را دیدید، یعنی “Non-Reusable” (یکبار مصرف). اگر R دیدید، یعنی “Reusable” (قابل استفاده مجدد) و میتوانید بیش از یک شیفت کاری از آن استفاده کنید.
نتیجهگیری
تفاوت ماسک N95 و FFP2 در عمل بسیار ناچیز است و هر دو محافظت عالی (حدود ۹۵ درصد) در برابر ذرات ریز و ویروسها ارائه میدهند. اما اگر در محیطهای بسیار سمی کار میکنید، ریسک نکنید و حتماً به سراغ FFP3 بروید.
به یاد داشته باشید که تجهیزات حفاظت فردی زنجیرهای به هم پیوسته است. محافظت از ریه در کنار محافظت از سایر اعضا معنا پیدا میکند. پیشنهاد میکنیم حتماً سری به بخش تجهیزات حفاظت چشم و صورت ما بزنید، زیرا بسیاری از ذراتی که برای ریه مضر هستند، میتوانند به قرنیه چشم نیز آسیب جدی برسانند. برای مشاوره رایگان خرید عمده با کارشناسان ایمن ست تماس بگیرید.
